Ο Στέλιος Βραχνής γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1998 και ανήκει στη νέα γενιά σκηνοθετών, απόφοιτος του Καλλιτεχνικού Σχολείου Θεσσαλονίκης «Δ. Χορν» και αριστούχος της Δραματικής Σχολής του Ανδρέα Βουτσινά, ίδρυσε την Εταιρεία Θεάτρου Πρόταση έναν φορέα-«σπίτι», όπως τον αποκαλεί, όπου ερευνά απερίσπαστος και δίνει χώρο σε ανθρώπους της γενιάς του.
Με το «Άη Λαός», ο Βραχνής αναμετριέται με ένα εμβληματικό έργο της νεότερης ελληνικής μουσικής: τον δίσκο του Δημήτρη Λάγιου (1983), σε στίχους Μιχάλη Μπουρμπούλη και με τη θρυλική φωνή της Σωτηρίας Μπέλλου. Σαράντα τρία χρόνια μετά την κυκλοφορία του, το έργο παρουσιάζεται για πρώτη φορά ως ενιαίο μουσικοθεατρικό γεγονός μεγάλης κλίμακας, όχι αυτόνομα, αλλά σε κοινό δραματουργικό άξονα με τις «Τρωάδες» του Ευριπίδη: ένα σκηνικό ρέκβιεμ για την ήττα ενός λαού, για τους νεκρούς των πολέμων και για όσους επιβιώνουν μέσα στα ερείπια της Ιστορίας. Με τη Γιώτα Φέστα ως Εκάβη και την Ιωάννα Πηλιχού ως Ανδρομάχη, η παράσταση κάνει πρεμιέρα στις 29 Ιουλίου 2026 στο Θέατρο Γης της Θεσσαλονίκης, απ' όπου ξεκινά η πανελλαδική της περιοδεία. Ο Βραχνής αρνείται να την κατατάξει: δεν είναι συναυλία, δεν είναι αμιγώς θεατρική παράσταση, δεν είναι θέατρο με τραγούδια, είναι, όπως λέει, «κάτι που προσπαθεί να γεννηθεί ξανά». Τον συναντήσαμε και μιλήσαμε για το πειραματικό θέατρο, τη γενιά των 18 δευτερολέπτων και τη δημοκρατία μιας σκηνής γεμάτης σώματα και φωνές.
Τι αντιπροσωπεύει το πειραματικό θέατρο σήμερα και γιατί κάποιος νέος να εμπλακεί με αυτό;
Ζούμε σε μια φάση όπου το attention span είναι 18 δευτερόλεπτα. Κι από την άλλη, το θέατρο σού ζητάει να πάρεις εισιτήριο, να κάτσεις σε μια θέση και να αφεθείς για δυόμισι ώρες. Αν το δούμε όμως λιγότερο στενά και λιγότερο κλειστά, το πειραματικό θέατρο είναι ακριβώς το αντίθετο από αυτό που πιστεύουμε.
Είναι ένα θέατρο ευέλικτο, πολύ ανοιχτό στα ερεθίσματα, πολύ ανοιχτό στους θεατές, πολύ ανοιχτό στις συνθήκες, πολύ ανοιχτό στο «εδώ και τώρα», στο timing της στιγμής. Συνυπολογίζει, δηλαδή, διαρκώς το παρόν.
Το άλλο που είναι φοβερό στο πειραματικό θέατρο, και μιλάει πολύ σε αυτή τη γενιά, είναι ότι βρίσκεται υπό έρευνα, τίποτα δεν είναι σίγουρο, όλα είναι υπό διερεύνηση. Οι ηθοποιοί που παίζουν δεν είναι εκατό τοις εκατό σίγουροι για τον εαυτό τους, γι' αυτό που πιστεύουν. Είτε πρόκειται για τραγωδία είτε για ένα κλασικό, «σίγουρο» έργο, όλοι, όπως και κάθε άνθρωπος, βρίσκονται σε ένα μετέωρο. Δεν υπάρχει η βεβαιότητα του κλασικού θεάτρου.
Το πειραματικό θέατρο, λοιπόν, είναι η απελπισμένη ανάγκη των καλλιτεχνών να γίνουν ένα με τους θεατές. Να δημιουργηθεί μια ομήγυρη. Να έρθουν όλοι να παίξουν μαζί.
Το «Άη Λαός» δεν είναι συναυλία, δεν είναι αμιγώς θεατρική παράσταση, τι είναι τελικά; Και πώς λειτουργεί ένας οργανισμός 19 ανθρώπων πάνω στη σκηνή;
Ακριβώς επειδή δεν είναι ούτε συναυλιακό, ούτε αμιγώς θεατρικό, ούτε θέατρο με τραγούδια, θα έλεγα ότι είναι κάτι που προσπαθεί να γίνει νέο, ή που προσπαθεί να γεννηθεί ξανά.
Είναι ένα πράγμα στο οποίο ό,τι δεν μπορώ να πω με τα λόγια, γίνεται μουσική και ό,τι δεν φτάνει η μουσική να το πει, γίνεται σώμα.
Δεκαεννιά άνθρωποι επί σκηνής: αυτό είναι το σχήμα της δημοκρατίας, δεν αρκεί ποτέ ένας, ούτε πέντε, ούτε δέκα για να γίνει κάτι. Όσο περισσότεροι είναι, τόσο πιο πολύ η δουλειά αποκτά ξανά την έννοια της δημοκρατίας, του συνόλου και τα δύσκολα πράγματα γίνονται πιο άνετα.
Υπάρχει μια στιγμή από τις πρόβες που σου έχει μείνει;
Νομίζω είναι η στιγμή που είδα και τις τρεις μαζί, μπροστά μου. Είχα δει τη Γιώτα Φέστα, είχα ακούσει την Ιωάννα Πηλιχού, είχα ακούσει την Υακίνθη Λάγιου αλλά δεν τις είχα δει ποτέ μαζί. Όταν τις είδα πρώτη φορά να αρθρώνουν έναν κοινό λόγο, να έχουν αυτή τη χημεία, έπαθα σοκ. Ήταν τέρατα.
